Het oplossingsplan werd ontworpen voor de mensen die gedetineerd worden, en is het antwoord op de vraag hoe detentie na het plegen van een misdrijf ingezet kan worden als middel om naar een constructieve re-integratie in de maatschappij toe te werken. Doel van elk oplosssingstraject is het opbouwen van een sociaal netwerk rond de veroordeelde en het creëren van een rol voor hem binnen de samenleving. Deze twee zaken zijn immers de beste buffers tegen herval.

De veroordeelde krijgt een oplossingsplan, dat bestaat uit een reclasseringsplan en een detentieplan dat daarop voorbereidt. De arrestfase kan gebruikt worden voor de opmaak van dit plan door de gedetineerde en de planbegeleider. Het plan wordt door de strafuitvoeringsrechter- of rechtbank goedgekeurd.

Een detentieplan gaat van bij het begin van de detentie gepaard met een reclasseringsplan. Het reclasseringsplan bepaalt op voorhand wanneer de veroordeelde uitgangsvergunningen en verloven krijgt en wanneer de gedetineerde het plan in elektronisch toezicht of voorwaardelijke invrijheidstelling verder zet, in het geval hij zelf de voorwaarden naleeft waartoe hij zich in het plan heeft verbonden.

Het detentieplan bepaalt de types van de huizen waarin de detentie achtereenvolgens zal plaats vinden, met een bepaald tijdspad. Het detentieplan bepaalt de begeleidingen of beroepsopleidingen die moeten gevolgd worden tijdens de detentie.

INHOUD VAN EEN OPLOSSINGSPLAN

Het plan geeft eerst een beknopte omschrijving van de huidige situatie van de persoon, waarin alleen die informatie vermeld wordt die relevant is voor de invulling van detentie en reclassering.

Een weergave van de juridische situatie, vonnissen en feiten dient als basis voor het op voorhand te bepalen en te volgen tijdspad voor het toekennen van uitgaansvergunningen, verloven, elektronisch toezicht of beperkte detentie, voorwaardelijke invrijheidstelling en strafeinde.

Daarna worden de reeds aanwezige oplossingen en noden gedetecteerd op het vlak van huisvesting, inkomen, sociaal netwerk en rol in de samenleving. Op basis daarvan wordt eerst een detentieplan en daarna een reclasseringsplan vormgegeven. Dit alles wordt uiteindelijk samen weergegeven in een overzichtelijk tijdspad.

De tijdsbepalingen worden bij aanvang van de detentie vastgelegd, worden gebaseerd op de wettelijke minima of vroeger toegekend wanneer hier voldoende argumenten voor zijn en kunnen alleen gewijzigd worden wanneer de gedetineerde de voorwaarden niet naleeft waartoe hij zich in het plan heeft verbonden. De mogelijkheid om uitgaansvergunningen en penitentiair verlof toe te kennen voor de wettelijke datum ligt in de lijn van de fundamenten van het project: niet meer wachten met werken aan de toekomst tot de detentie achter de rug is, maar starten van dag één. Het is een aanmoediging voor de gedetineerde om een Oplossingsplan te maken. En op die manier wordt vermeden dat er op de dag van de tijdsvoorwaarden voor beperkte detentie, elektronisch toezicht of voorwaardelijke invrijheidsstelling geen uitgetest plan is, waardoor de detentie dan weer langer duurt en er extra overbevolking gecreëerd wordt.

De strafuitvoeringsrechtbank kan dus alleen wijzigingen aanbrengen in de invulling van het detentie- en reclasseringsplan (ander type van Detentiehuis, andere begeleiding of beroepsopleiding). Ze doet dit slechts nadat ze door de Individueel Planbegeleider (middels zijn directeur) of door de veroordeelde is gevat.

Indien er geen akkoord is over het reclasseringsplan, is er toch een detentieplan mogelijk, dat de gedetineerde in de gelegenheid stelt zijn detentie zinvol in te vullen. Wanneer het detentieplan ontbreekt, ondergaat de gedetineerde zijn detentie in een Detentiehuis dat enkel in een basisregime voorziet. De strafuitvoeringsrechter bepaalt dan of dit open, gesloten, goed of minder beveiligd moet zijn.

VOORBEELD VAN EEN OPLOSSINGSPLAN

OPLOSSINGSPLAN / Hicham E.B.

1. Persoonlijke gegevens

Naam: Hicham E.B.
Geboortedatum: 01/01/1984
Geboorteplaats: R.
Nationaliteit: Belg
Adres: Kerkstraat 3 in K.

2. Juridische situatie, vonnissen en feiten

Hicham heeft een straftotaal van 5 jaar. Hij zit momenteel 2 gevangenisstraffen uit waarvan 1 herrroepen probatiemaatregel.
Op 01/02/2010 werd hij door de CR te O. veroordeeld tot 2 jaar gevangenisstraf met probatieuitstel gedurende 5 jaar voor een aantal inbraken en diefstallen in warenhuizen en andere winkels. De probatie werd herroepen op 10/01/2012.
Verder liep Hicham op 02/02/2012 een nieuwe veroordeling op: 3 jaar gevangenisstraf wegens een diefstal met geweld - slagen en verwondingen. Voor deze feiten zat hij in voorhechtenis sinds 01/11/2011.
Op het strafregister van Hicham E.B. staan, naast de veroordelingen die hij momenteel uitzit, een veroordeling van de Politierechtbank te O. (01/02/2008) wegens intoxicatie achter het stuur en het rijden zonder verzekering.
Ook werd Hicham als minderjarige al eens onder toezicht geplaatst door de Jeugdrechter wegens het dealen van drugs. Hij zat toen 2 maand in een gesloten inrichting voor minderjarigen (van 02/01/2000 - 02/03/2000).

3. Huidige situatie en te ondernemen stappen

3.1. Woonst

Hicham kan terug naar de gezinswoning waar zijn vrouw en zoon wonen.

Er dienen geen stappen gezet te worden op het vlak van woonst.

3.2. Inkomen

Tot aan zijn detentie ontving Hicham een werkloosheidsuitkering van 320 Euro per maand. Na zijn detentie wil Hicham aan het werk.
Hicham heeft in totaal ongeveer voor 25.000 Euro aan schulden (boetes, gerechtskosten, burgerlijke partij). Hij wil een volledig en concreet beeld krijgen van zijn schulden en indien mogelijk al tijdens de detentie zijn burgerlijke partijen beginnen afbetalen.

Er wordt een financiële begeleiding opgestart met het CAW om de schulden in kaart te brengen en te starten met een afbetalingsplan.

Er wordt contact opgenomen met de RVA om de papieren i.v.m. de werkloosheidsuitkering in orde te brengen.

Er wordt contact gelegd met herstelbemiddeling om de afbetaling van de burgerlijke partijen te bespreken.

3.3. Sociaal netwerk

Hicham is gehuwd met Sadia B. en heeft een zoon van 1 jaar, Bilal E.B. Na detentie gaat hij opnieuw bij hen wonen.

Hicham wordt gesteund door zijn ouders, 3 broers en 2 zussen, die allen op bezoek komen.

Deze relaties zijn van belang voor Hicham, onder andere ter ondersteuning van zijn reclassering en het voorkomen van herval.

De detentie moet uitgevoerd worden in de regio van zijn familie, zodat maximaal bezoek van zijn vrouw, zoon, ouders, broers en zussen mogelijk is.

3.4. Rol in de samenleving

Hicham stopte zijn opleiding op 18 jaar. Hij had toen 3 jaar automechanica gevolgd, en was 2 keer gestart met het 4de jaar bouw, maar maakte dit niet af. Hij heeft dus geen diploma middelbaar onderwijs en geen getuigschrift van een beroepsopleiding. Hij wil graag zijn diploma middelbaar onderwijs behalen en een opleiding automechanica volgen om zijn kansen op de arbeidsmarkt te verhogen.

Hicham heeft werkervaring via interims als verkoper voor verschillende GSM-operatioren, in het autobedrijf van zijn oom en in de horeca.

Hicham is bereid om aan een aantal probleemgebieden te werken die hem in het verleden in moeilijkheden brachten: druggebruik en verkoop van drugs, financiële moeilijkheden, een mogelijke ADHD-problematiek, agressie en een gebrek aan opleiding en werkervaring.

In september 2012 wordt de eerste cyclus van de opleiding automechanica opgestart.

Zowel i.v.m. druggebruik als agressie en een mogelijke ADHD-problematiek worden er oriënterende en diagnostische stappen gezet. Hiervoor worden er individuele gesprekssessies opgestart bij de Horizon en er wordt contact opgenomen met een diagnostisch centrum voor ADHD.


4. Detentieplan

De detentie start met een verblijf in huis A met medium beveiliging in de Vlaamse Ardennen (omwille van de familiale banden). Hier ligt de nadruk op de opleiding automechanica, die start in september 2012 en het stimuleren van beroepsattitude in de keukenploeg.

Tijdens het verblijf in huis A wordt er gestart met oriënterende gesprekken met het CAW, de dienst herstelbemiddeling en De Horizon. Deze gesprekken gaan in de eerste periode door in het huis. Vanaf november 2012 kunnen deze gesprekken ook deels ambulant doorgaan. Dit wordt gradueel opgebouwd tot februari 2013: in november 2012 kan er 1 ambulant gesprek doorgaan, in december 2, in januari 3 en in februari 4.

Indien gewenst kunnen er eventueel groepssessies rond verslaving mee gevolgd worden in huis B, en kan er beroep gedaan worden op een coach van Velkro (als er uit het werk in de keukenploeg werkpunten op het vlak van arbeidsattitude zichtbaar zouden worden).

In deze eerste fase dienen de papieren met de RVA in orde gebracht te worden en wordt er gezocht naar een diagnostisch centrum dat Hicham kan testen op ADHD.

Maximaal bezoek van zijn familie moet mogelijk gemaakt worden.

Eind februari 2013 volgt de overstap naar huis B voor de tweede cyclus van de opleiding automechanica. Vanaf maart 2013 start deze cyclus en kunnen er praktijkdagen gevolgd worden bij een autogarage in de regio. De frequentie hiervan wordt gradueel opgebouwd van wekelijks naar meermaals per week, tot de stage in mei 2013 start.

De gesprekken met de begeleidende diensten (CAW, herstelbemiddeling en de Horizon) kunnen vanaf dan ambulant verder gezet worden. Indien gewenst kunnen de groepssessies rond verslaving in het huis verder gevolgd worden en kan er in deze fase ook een begeleiding rond ADHD en/of agressie opgestart worden.

Vanaf 1/11/2012 wordt er gestart met penitentiair verlof bij het gezin.

5. Sociaal reclasseringsplan

Vanaf mei 2013 gaat de opleiding automechanica gepaard met een stage. Die kan uitgevoerd worden binnen de modaliteit elektronisch toezicht. Vanaf dan kan Hicham terug bij zijn gezin gaan wonen. Na het beëindigen van de opleiding wil Hicham zo snel mogelijk aan het werk, al dan niet op de stageplaats. Op dit moment wordt de financiële begeleiding door het CAW geïntensifieerd om de afbetaling van zijn schulden te herbekijken en herberekenen. Ook de begeleiding bij De Horizon wordt dan mogelijks tijdelijk geïntensifieerd, om de overgangsfase mee te begeleiden.

6. Tijdspad